Omgaan met polarisatie en onbehagen

De communicatie van de Rijksoverheid is erop gericht mensen in te sluiten, en niet uit te sluiten, en om het vertrouwen in de overheid en in de veerkracht van de samenleving te bevorderen. Polarisatie en maatschappelijk onbehagen zetten de samenleving onder druk. Ook het vertrouwen in de democratie en in de rechtsstaat kunnen in het geding raken. Goede communicatie is dus cruciaal.

Of het nu gaat over de uitbreiding van een vliegveld of het welzijn van dieren: anno 2018 lijken mensen steeds verder van elkaar af te staan. Nergens is meer consensus over en confrontaties – verbaal en fysiek – verharden zich. Zelfs cijfers over geluk of historisch lage criminaliteit zijn aanleiding voor uitingen van verontwaardiging. En verontwaardiging óver de verontwaardiging.

Gaat het om boze burgers, zoals we vaak horen? Een nationaal onbehagen? Of zijn mensen gewoon bezorgd? Betrokken zelfs, en actiebereid? Of valt het best mee met de boosheid en kijken we niet goed? Wat was er bijvoorbeeld aan de hand in de Oostvaardersplassen of bij het vliegveld van Lelystad?

Verhalenbundel met visies, tools en tips

Tijdens de communicatiejaardag van de communicatiediscipline in november 2018 is gezocht naar antwoorden op deze vragen. De opbrengsten zijn gebundeld in een magazine met als titel Moet dat nou zo?!.

Verschillende experts laten daarin hun licht schijnen op het thema. Evelien Tonkens stelt dat er vijf belangrijke ontwikkelingen zijn die het communicatievak steeds complexer maken. Bart Brandsma vindt dat politici, media en communicatie zich nog te vaak op de ‘pushers’ van de polarisatie richten terwijl er een hele grote groep in het stille midden is die niet bediend wordt. Ten slotte bleek uit een meta-analyse van Mireille van Twuijver en collega’s dat achter heftige uitingen van boosheid of frustratie steevast meer fundamentele zorgen ten aanzien van de behoefte aan veiligheid, erkenning en regie op het eigen leven.

Vijf rijkscollega’s vertellen over de manier waarop polarisatie en onbehagen hen raakt in hun werk.

En daarnaast zijn er praktische handvatten. Want wat de oorzaken ook zijn, communicatieprofessionals moeten er wel mee dealen:

  • Wat is inclusieve communicatie?
  • Hoe werkt de wijsheid van de minderheid?
  • Hoe herken je nepnieuws en ‘trollen’?
  • Wat betekenen de principes achter ‘dilemmalogica’ voor de praktijk?
  • Hoe zet je retorica in?
  • Waar moet je aan denken bij het inzetten van beeld?
  • Hoe kun je verbindend communiceren?