Zorg dat je je bewust bent van je eigen perspectieven en aannames tijdens onderzoek. En let op de diversiteit in je team. Hoe meer perspectieven daarin vertegenwoordigd zijn, hoe inclusiever het onderzoek wordt.

Aanleiding

Inclusief communiceren is sinds 2022 een speerpunt voor de gemeente Arnhem. Dat wil zeggen: meer aandacht voor begrijpelijke taal, digitale toegankelijkheid en inclusief beeld- en woordgebruik. Voor begrijpelijke taal en digitale toegankelijkheid hadden de communicatieadviseurs voldoende aanknopingspunten. Maar wat is eigenlijk inclusief beeld- en woordgebruik? In hoeverre gebruikt Arnhem al inclusieve woorden en beelden? En wat kan er eventueel beter? De gemeente Arnhem liet het onderzoeken.

Gekozen aanpak

Het onderzoek bestond uit een deskresearch (om een definitie voor inclusieve communicatie en een analysekader te ontwikkelen) en uit groepsgesprekken met Arnhemmers. De gemeente Arnhem wilde specifiek in gesprek met Arnhemmers met een bi-culturele achtergrond, uit de lhbtqi+-gemeenschap en met een beperking. De gedachte was dat bij mensen met deze kenmerken de grootste inhaalslag nodig was. Een toelichting op deze stappen is te vinden in het rapport Inclusief communiceren met inwoners.

Wat maakt dit onderzoek inclusief?

De onderzoekers gingen in gesprek met de drie genoemde groepen, maar gingen daarnaast nog een stap verder. Ze hebben ook gekeken naar de samenstelling van het onderzoeksteam: wie zijn de onderzoekers? Hoe divers is het onderzoeksteam? Welke relevante perspectieven nemen onderzoekers mee? En wat betekent dit voor het onderzoek? Door de verschillende perspectieven  binnen het team mee te nemen, verkleinden de onderzoekers de kans op blinde vlekken en aannames. Dit maakte het onderzoek inclusiever.

Dit is er gedaan: de onderzoekers in beeld

Stappen

Stap 1

Bij de start van het onderzoek beschreven de onderzoekers zichzelf niet alleen als professional (zoals in een cv), maar vooral als persoon. Wie gaan het onderzoek uitvoeren? Wat is hun achtergrond en welke perspectieven brengen ze mee? Welke daarvan kunnen relevant zijn voor het vraagstuk?

Stap 2

Op  verschillende momenten tijdens het onderzoek bespreken de onderzoekers hun eigen interpretaties met elkaar. Vanuit de verschillende perspectieven kijken ze naar het analysekader, de bevindingen uit de interviews en de analyse. Wie ziet wat? Waar heeft dat mee te maken? En is het relevant voor het onderzoek?  

Stap 3

In de eindrapportage van het onderzoek namen de onderzoekers een paragraaf op over ‘positionaliteit’. Daarin beschreven zij  welke rol hun achtergronden en perspectieven hadden op het verloop en de kwaliteit van het onderzoek.

Wat leverde het op?

Volgens de onderzoekers droeg deze manier van werken op verschillende manieren bij aan de kwaliteit van het onderzoek:

  • Het werd transparant welke perspectieven wel of geen rol speelden bij de analyse en interpretatie van de resultaten.
  • Door de aanwezige perspectieven te beschrijven, werd duidelijk welke ervaringen en perspectieven minder vertegenwoordigd waren.
  • Omdat de onderzoekers bewust reflecteerden op hun eigen identiteit en perspectieven tijdens interviews, gingen ze vaker actief op zoek naar herkenning dan onderzoekers die zich daar minder bewust van waren. Herkenning is belangrijk, want het leidt tot verdieping: als een geïnterviewde zich in de gesprekspartner herkent, ontstaat er namelijk echt contact.

Dit kun je zelf doen

Wil je zoveel mogelijk perspectieven inzetten om je onderzoek te verdiepen, denk dan goed na over je onderzoeksteam.

  • Ga na wie jullie zijn, welke perspectieven jullie meebrengen.
  • Als er bepaalde perspectieven blijken te missen in het team, probeer je team dan aan te vullen met mensen buiten je team die het missende perspectief kunnen aanvullen. 
  • Beschrijf in de rapportage wat de samenstelling van de onderzoeksteam betekent voor het onderzoek.