Domeinnaambeleid

Voor domeinnamen van de Rijksoverheid zijn er afspraken over communicatie van domeinnamen voor websites, social media en mobiel. Deze zorgen voor eenduidigheid, transparantie, kostenbeheersing en bescherming van de juridische positie. Dienst Publiek en Communicatie (DPC) is registrar en houder van alle domeinnamen van de Rijksoverheid.

Formele basis en verplichting domeinnaambeleid

De Voorlichtingsraad (VoRa) en Interdepartementale Commissie Bedrijfsvoering Rijksdienst (ICBR) hebben, namens de Rijksoverheid, het Domeinnaambeleid vastgesteld. 
De VoRa is inhoudelijk verantwoordelijk voor het domeinnamenbeleid. 
De dienstverlening van DPC is opgenomen in het domeinnaambeleid. 
DPC registreert en beheert domeinnamen van de Rijksoverheid conform het domeinnaambeleid.

  • VoRa besluit, 9 juni 2011
  • ICBR besluit 15 maart 2011

Praktische uitvoering domeinnaambeleid

DPC registreert en beheert domeinnamen van de Rijksoverheid. De Voorlichtingsraad is primair verantwoordelijk voor het domeinnamenbeleid. DPC beheert het domeinnaamregister.
Daarnaast is DPC de National Registration Authority (NRA) namens de Nederlandse Staat en verantwoordelijk voor het activeren van gereserveerde .eu domeinnamen. Dit, conform het verzoek van de Europese Commissie Verordening No 874/2004 en bijbehorende amendementen No 1654/2005 en No 560/2009.

Gerelateerde Shared Services:

  • Domeinnaamregistratie. Domeinnamen worden door en bij Dienst Publiek en Communicatie (DPC) geregistreerd. Hierdoor zijn de controle op het Domeinnaambeleid en opname in het Websiteregister automatisch uitgevoerd. Registratie en beheer door DPC is onderdeel van het verplichte domeinnaambeleid.
  • Websiteregister Rijksoverheid. In het Websiteregister Rijksoverheid staan alle websites van de Rijksoverheid. In het Websiteregister staat hoe vaak de website gemiddeld per maand is bezocht en hoe ver de websites zijn met de uitvoering van het toegankelijkheidsbeleid.
  • Domeinnaam Bewaking Service (DBS). Het DBS waarschuwt, op basis van zoektermen, wanneer domeinnamen worden geregistreerd die op bestaande domeinnamen lijken. DPC heeft namens de Rijksoverheid een contract met de Stichting Internet Domeinnaamregistratie Nederland (SIDN) voor het gebruik van dienstverlening.

Het Domeinnaambeleid Rijksoverheid

Het domeinnaambeleid van de Rijksoverheid is gericht op:

  • eenduidigheid van beleid en gebruik;
  • transparantie van beleid en gebruik;
  • beschermen van onze juridische positie;
  • beheersen van kosten.

Om een coherent en effectief domeinnaambeleid te kunnen voeren geldt een aantal basisvoorwaarden:

  • DPC voert alle domeinnaamregistraties van de Rijksoverheid uit. (Rijksoverheid: Kerndepartementen, Baten-lastendiensten, ZBO's, Rechtspersonen met wettelijke taak, Hoge Colleges van Staat, Rechtelijke Macht en Adviescolleges.)
  • De Rijksoverheid registreert slechts díe domeinnamen, welke ook daadwerkelijk gecommuniceerd worden.
    Domeinnamen kunnen tijdelijk (als in preventief) geregistreerd worden, mits de niet te gebruiken domeinnamen vrijgegeven worden zodra de hierboven bedoelde domeinnaam gekozen is
  • Er worden géén domeinnamen defensief geregistreerd, om redenen als het voorkomen van misbruik, misleiding en dergelijke (zoals het claimen van varianten ‘om misbruik te voorkomen’). 
    Wél kunnen in overleg met DPC domeinnamen defensief geregistreerd worden waarbij verlies en/of misplaatsing van vertrouwelijke gegevens een gevaar vormt.

Organisatie domeinnamenbeleid

DPC treedt op als deelnemer (registrar) van de SIDN (Stichting Internetdomeinnaamregistratie Nederland) en als houder (registrant) namens de Rijksoverheid. Het combineren van taken, rollen en verantwoordelijkheden van het registratieproces is efficiënter, effectiever en goedkoper.

Elk ministerie kent 1 aanspreekpunt voor de registratie, aankoop of verhuizing van domeinnamen. Alle contacten met DPC verlopen via dit aanspreekpunt. De centrale aanpak levert de Rijksoverheid inzicht en overzicht op over zowel trends als de actuele stand van zaken van de domeinnaamregistraties.

Diensten DPC bij domeinnaamregistratie

DPC levert de volgende diensten voor domeinnaamregistratie binnen de Rijksoverheid:

  1. registreren van .nl-domeinnamen op naam van de Rijksoverheid;
  2. op naam van de Rijksoverheid registreren van .eu-, .com- en andere toplevel-domeinnamen;
  3. verhuizen van bestaande domeinnamen naar de Rijksoverheid;
  4. meewerken bij de aanvraag van PKI (SSL) certificaten;
  5. bemiddelen bij de overname van domeinnamen die in bezit van derden zijn;
  6. beheren van de domeinnamen voor de Rijksoverheid (strategisch beheer, opstellen en uitvoeren van richtlijnen, afstoten- en vroegtijdig veiligstellen van domeinnamen).
  7. vastleggen, beheren en handhaven van social media-communicatiedomeinen, zoals Facebookpagina’s, Twitteraccounts en YouTubekanalen.

Criteria voor gebruik toplevel-domeinen door de Rijksoverheid

  • .nl: uitgangspunt voor alle rijksdomeinregistraties:
    Is de domeinnaam .nl niet beschikbaar/verkrijgbaar, dan komt de naam ook niet in aanmerking voor gebruik via andere topdomeinen. Als er een andere extensie geregistreerd wordt, moet die in beginsel gerouteerd worden naar de gelijkluidende .nl-website.
  • .eu:
    te gebruiken voor websites met een duidelijke Europese relevantie, Nederlandse overheidsorganisaties die in Europa hun werkterrein hebben (de Nederlandse vertegenwoordiging in Brussel bijvoorbeeld) of websites met een Europees publiek. Websites met een .eu-extensie zijn in principe beschikbaar in een anderstalige versie. .EU-url’s routeren altijd naar een .nl-domein.
  • .com:
    te gebruiken voor websites met een internationale relevantie. Dus relevant voor buitenlandse bezoekers èn beschikbaar in minimaal een Engelse versie. Hoewel .com in eerst instantie in het leven is geroepen voor commerciële bedrijven (en .org voor non-profit) is er inmiddels consensus dat .com voor 'internationaal' staat. .Com-url’s routeren altijd naar een .nl-domein.
  • .info, .org, .gov, .net, .aero, .biz, .mil, etc. worden niet gebruikt voor Nederlandse overheidssites. Met uitzondering van .tv als het een tv-kanaalsite is.
  • .org:
    de enige uitzondering is het Postenweb van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Dit web gebruikt slechts .org-domeinnamen, zonder in bezit te zijn van het corresponderende .nl-domein.

Vrijgave, overnames en vergoedingen

Voor domeinnamen die in handen zijn van derden die de Rijksoverheid wil overnemen, worden alleen direct gerelateerde onkosten vergoed. Dat zijn de registratiekosten van het lopende jaar en maximaal 1 uur administratie. 
De enige uitzondering op deze regel is als de kosten aantoonbaar hoger zijn wanneer een specifieke domeinnaam niet gebruikt kan worden. Hiervan kan slechts sprake zijn wanneer het om een gevestigde naam/organisatie gaat. Een gedegen business-case vormt de verantwoording en dient aan DPC voorgelegd te worden.

De Rijksoverheid huurt geen domeinnamen.

Domeinnamen van opgeheven websites worden niet vrij gegeven, maar verwijzen (als redirect) naar de gearchiveerde versie van de oorspronkelijke website.

Worden domeinnamen niet meer door de oorspronkelijke aanvrager gebruikt, meldt dit dan aan DPC. Deze domeinnamen legt DPC voor aan de overige ministeries om te zien of er een logische plaats is om de domeinnaam te gebruiken. Mocht er geen behoefte zijn, dan wordt de domeinnaam vrijgegeven. De domeinnaam kan enige tijd in depot blijven, voordat deze wordt vrijgegeven, bijvoorbeeld om misbruik of misleiding te voorkomen.

De Rijksoverheid verkoopt géén domeinen. Alle domeinnamen worden conform de SIDN-procedures vrijgegeven. Uitzondering op deze regel is, wanneer aan een domeinnaam gekoppelde dienstverlening wordt voortgezet door een organisatie buiten de Rijksoverheid. Onder voorwaarden kan de betreffende domeinnaam dan gebruikt blijven worden en/of overgedragen worden.

Voordelen van afspraken over communicatie van internetadressen

Er zijn afspraken over vermelding van internetadressen in communicatie-uitingen, zodat:

  • voor de burger herkenbaar wordt waar de Rijksoverheid afzender van is;
  • voor de Rijksoverheid de werkwijze overzichtelijk en hanteerbaar is;
  • voorkomen wordt dat niet beschikbare domeinen moeten worden aangekocht.

Verkorte url's Rijksoverheid.nl

De Rijksoverheid gebruikt in haar communicatie primair Rijksoverheid.nl. Andere internetadressen worden hiervan afgeleid. De afgeleide adressen noemen we verkorte adressen. Deze verkorte adressen gebruiken we voor:

  • departementen
  • onderwerpen/beleidsdossiers
  • bewindslieden

Websites van de Rijksoverheid die niet binnen het domein van Rijksoverheid.nl vallen, kunnen geen gebruik maken van het internetadres 'Rijksoverheid.nl'. Denk aan  websites van uitvoeringsorganisaties of themasites. Naar een zelfstandige themasite als grieppandemie.nl kan dus niet worden verwezen of geredirect via Rijksoverheid.nl/grieppandemie.

Alleen DPC gebruikt subdomeinnamen van Rijksoverheid.nl voor generieke dienstverlening of wanneer hier een technische noodzaak voor is. Bijvoorbeeld bij de subdomeinnaam abonneren.rijksoverheid.nl.

1. Verkorte url's ministeries op Rijksoverheid.nl

Voor departementen worden verkorte internetadressen gebruikt. Bijvoorbeeld:

  • rijksoverheid.nl/minienm
  • rijksoverheid.n/infrastructuurenmilieu
  • rijksoverheid.nl/ministerievaninfrastructuurenmilieu

Ministeries leggen de volledige ministerienaam én de afgekorte ministerienaam als domeinnaam vast.

2. Verkorte url's onderwerpen en thema’s op Rijksoverheid.nl

Voor onderwerpen en thema’s worden verkorte url’s gebruikt. Bijvoorbeeld rijksoverheid.nl/kilometerprijs.

3. Verkorte url's bewindslieden op Rijksoverheid.nl

Voor bewindslieden worden verkorte url's gebruikt. Bijvoorbeeld:

  • rijksoverheid.nl/ministervanderhoeven
  • rijksoverheid.nl/staatssecretarisheemskerk

Bewindsliedendomeinnamen

DPC registreert voor de bewindslieden domeinnamen met hun persoonlijke naam en functie. Bij achternamen met tussenvoegsels worden verschillende varianten vastgelegd. Evenals varianten met tweede- of meisjesnamen worden geregistreerd. De domeinnamen als ministervanderhoeven.nl en staatssecretarisheemskerk.nl worden geregistreerd en verwijzen altijd naar de pagina van de betreffende bewindspersoon op rijksoverheid.nl.
Domeinnamen van bewindslieden worden nooit tegen betaling overgenomen. (Vonnis Rijk vs. Walter, 01-09-2011, Rechtbank Haarlem)

Andere rijksonderdelen, campagnes en campagnethema’s

Deze websites kunnen zelf hun domeinnaam kiezen. Sterke merken als Belastingdienst, AIVD, Consumentenautoriteit, en dergelijke blijven bestaan. Deze vallen bij 1 Logo onder hun ministerie, maar behouden hun vrijheid in de keuze van domeinnamen. OM, Planbureau en dergelijke zijn voor 1 Logo gelijk aan ministerie-niveau, maar behouden hun vrijheid in de keuze van hun domeinnaam.

Registers

De domeinnamen van de Rijksoverheid worden beheerd in het Domeinnaamregister (beschikbaar voor Domeinnaam-liaisons binnen de Rijksoverheid). 
De volledige lijst met websites van de Rijksoverheid (een deelverzameling van het Domeinnaamregister) wordt gepubliceerd als Websiteregister en wordt maandelijks geactualiseerd. 

Social media-domeinnamen

Ministeries gebruiken social media voor hun corporate communicatie. DPC legt bij de domeinnaamregistratie ook alle social media-domeinnamen vast, die voor corporate doeleinden worden gebruikt. Dat biedt de kans van elkaar te leren, gezamenlijk beleid te ontwikkelen, meer samenhang aan te brengen en de effectiviteit en efficiency te meten.

Contact

De Dienst Publiek en Communicatie/Online Advies/Team Kwaliteit & Innovatie onderhoudt de informatie in dit onderwerp. Neem voor vragen, aanvullingen en/of verbeteringen contact op met kwaliteit@minaz.nl.