Debat transparantie Rijksoverheid

Openbaarheid en transparantie van de Rijksoverheid zijn onderwerp van voortdurend debat. Ook onder communicatieprofessionals van de Rijksoverheid. 

Is de Rijksoverheid transparant genoeg?

Bij het debat over de tansparantie van de Rijksoverheid gaat het om vragen als:

  • Op wie rust de plicht tot openbaarmaking? Op de communicatiediscipline of op de eigenaar van de informatie?
  • Wat behoort tot de 'beleidsintimiteit': de vertrouwelijkheid van overleg en samenwerking tussen bewindslieden en ambtenaren. Wat wordt niet actief openbaar gemaakt en wat wel?
  • Hoe voldoe je aan de informatieplicht in het online tijdperk, met het groeiende aantal mogelijkheden en middelen om te communiceren én een steeds hogere verwachting van burgers?
  • Is informatieverstrekking niet een te krappe invulling van onze plicht? Gaat het niet ook om transparantie van besluitvorming of om 'responsiviteit' van de overheid?

Commissie Wallage

Gezaghebbende instituten hebben zich de afgelopen decennia gebogen over de vraag of de Rijksoverheid transparant genoeg is. In 2001 publiceerde de Commissie Wallage haar rapport 'In dienst van de democratie'.

De commissie bepleit te werken aan een actieve betrokkenheid van belanghebbenden in het beleidsproces. Zij benadrukt daarbij niet alleen het belang van communicatie óver beleid (actieve informatievoorziening), maar ook van communicatie als onmisbare factor in het hart van het beleidsproces. 

Congres ‘Open en bloot’

10 jaar na het rapport van de commissie Wallage organiseerde de Academie voor Overheidscommunicatie het congres 'Open en bloot'. Kernvragen tijdens dit congres waren:

  • Waar staan we als Rijksoverheid met de doorvoering van de aanbevelingen van de Commissie Wallage?
  • Leiden openbaarheid, openheid en transparantie tot meer vertrouwen in de overheid? Of is er meer voor nodig?

In het essay 'Moet je horen' worden deze vragen verkend. Het artikel 'Eerlijk, ontspannen en duidelijk' geeft de belangrijkste conclusies van het congres en een agenda voor de toekomst van de communicatie bij de Rijksoverheid.

Ook buiten de communicatiediscipline is openbaarheid van bestuur en de omgang met overheidsinformatie onderwerp van onderzoek. De Raad voor het openbaar bestuur (Rob) heeft in 2012 het adviesrapport 'Gij zult openbaar maken. Naar een volwassen omgang met overheidsinformatie' uitgegeven. Hierin stelt de Rob voor om in een wet op de overheidscommunicatie een extra impuls te geven aan de toegankelijkheid van overheidsinformatie.