Deze accountability-leidraad biedt vragen die helpen bij het voeren van het gesprek over de toegevoegde waarde van communicatie. Het gaat over: waarop is communicatie aanspreekbaar? Hoe maak je de toegevoegde waarde van communicatie zichtbaar? Hoe leg je verantwoording af en neem je verantwoordelijkheid over werkwijze, keuzes, voortgang en resultaten?

Tijdens het gesprek worden onderwerpen behandeld als: het aanspreken en uitspreken van verwachtingen over de inzet van communicatie vóór, tijdens en na een project. In dit gesprek gaat het ook over het professioneel omgaan met vragen en dilemma’s in een politiek bestuurlijke context. Accountability is hier vertaald als het procesmatig in kaart brengen van de toegevoegde waarde van communicatie, de zogenaamde decisional accountability. ‘Performative accountability’ kijkt vooral naar de meetbare resultaten.

In het gesprek over de toegevoegde waarde van communicatie gaat het over de volgende onderwerpen:

  • Het contact: hoe komt communicatie aan tafel en wat is de communicatieve opgave?
  • Het contract: welke afspraak is gemaakt over wat er geleverd wordt, hoe werken communicatie en beleid samen?
  • De verantwoordelijkheid: wie is waarop aanspreekbaar?
  • De besluitvorming: hoe zijn opdrachtgever/-nemerschap en besliskracht georganiseerd?
  • De waarden: vanuit welke (professionele) overtuigingen wordt er gewerkt?
  • De resultaten: hoe wordt effectiviteit, proces en samenwerking gemonitord?

Per onderwerp kun je de volgende vragen beantwoorden. Die geven je vervolgens inzicht in de situatie vóór de start, tijdens de looptijd van het project en achteraf.

Het contact

  • Hoe kwam communicatie aan tafel?
  • Waarom werd communicatie gevraagd?
  • Hoe ziet het krachtenveld eruit?
  • Wat is het vraagstuk, wat is het doel?

Het contract, de afspraak

  • Wat levert communicatie?
  • Wat mogen de beleid- en communicatie van elkaar verwachten (of niet)?
  • Welke aannames zijn er?
  • Welke (strategische, tactische en operationele) doelen zijn er?

De verantwoordelijkheid

  • Wie is aanspreekbaar op welke bijdrage (binnen communicatie, in de samenwerking met beleid en bestuur)?
  • Hoe om te gaan met hick-ups?

De besluitvorming

  • Hoe is het opdrachtgever- en opdrachtnemerschap georganiseerd?
  • Hoe is de besluitvorming geregeld die daarbij hoort (ook als het spannend wordt)? Zowel in eigen organisaties als bij partners en gebruikers?

De waarden

Vanuit welke overtuigingen werkt communicatie:

  • Rolduidelijkheid (hoe zit overheid aan tafel / integriteit / consistentie)
  • Maatschappelijke haalbaarheid (spiegelen van de organisatie op impact)
  • Transparantie, toegankelijkheid en begrijpelijkheid

De resultaten

  • Hoe wordt het proces gemonitord (decisional accountability), hoe wordt de effectiviteit gemeten (performative accountability)?
  • Wat zijn de lessen, hoe verloopt de samenwerking
  • Wat waren de professionele overtuigingen (social accountability)?
  • Hoe om te gaan met verwachtingenmanagement?